Moeten ftalaten verboden worden?

Ftalaten, of ftaalesters, zijn een groep van chemicaliën die door de reactie van verschillende alcoholen en ftaalzuuranhydride worden gevormd. Ftalaten worden meestal gebruikt als weekmaker. Ze hebben verschillende eigenschappen, afhankelijk van het type alcohol dat is gebruikt om het ester te maken. Op het oog lijken de weekmakers op jonge jenever, iets dikker dan water en kleurloos, maar ze zijn reukloos. Ze worden gebruikt om PVC flexibel te maken of om soepelheid te geven aan bijvoorbeeld omhulsels van kabels, vloerbedekkingen, speelgoed en infuuszakken.

Classificatie

Voor alle chemische producten geldt dat ze geclassificeerd moeten worden. Als het product gevaarlijk kan zijn, krijgt het een etiket toebedeeld (bijvoorbeeld met als symbool een doodshoofd). Deze etiketten zijn bedoeld als waarschuwing en om het mogelijke risico te beperken. De belangrijkste ftalaten die de Rotterdam Plasticizers Plant (RPP) van Exxon-Mobil produceert, DINP en DIDP, zijn niet geclassificeerd als gevaarlijk. Ze worden nuttig en veilig in allerlei producten toegepast, bijvoorbeeld in kabels, vloerbedekking, behangpapier en zwembaden.

Speelgoed

Enkele jaren geleden is zorg ontstaan over het gebruik van ftalaten in speelgoed. In 1999 heeft de Europese Unie uit voorzorg een 'voorlopig verbod op het gebruik van ftalaten' in bijt- en sabbelspeelgoed voor kinderen onder de drie jaar ingevoerd. Het betreft zes ftalaten, waaronder DINP en DIDP. Het voorlopige verbod werd uitgevaardigd na een lange campagne van Greenpeace en nadat het Europees Wetenschappelijk Comité de veiligheid van ftalaten in PVC-speelgoed niet kon vaststellen. Sindsdien heeft de Europese Unie, met medewerking van de chemische industrie, de risico's van ftalaten uitgebreid geanalyseerd, waarbij DINP en DIDP in al hun toepassingen veilig zijn bevonden. Deze conclusie geldt expliciet ook voor gebruik in kinderspeelgoed, zelfs als het bedoeld is om op te sabbelen. Desalniettemin is door toepassing van het voorzorgsprincipe het tijdelijke verbod steeds verlengd.

Politiek

De kwestie lijkt nu een politiek probleem te zijn geworden. De Europese Unie overweegt het tijdelijke verbod permanent te maken, maar gezien de onderzoeksresultaten zou het verbod juist opgeheven moeten worden. Immers, volgens de EU moeten krachtens het voorzorgsprincipe bij twijfelmaatregelen genomen worden.

Als daarna echter wetenschappelijk onderzoek de veiligheid van een stof aantoont, zou de politieke conclusie duidelijk moeten zijn: het verbod is niet langer nodig. De keuze om de ftalaten al dan niet te gebruiken zou voorbehouden moeten zijn aan de afnemers, in dit geval de speelgoedindustrie.