ExxonMobil in Miniatuur

Madurodam

Het is inmiddels al meer dan vijf jaar geleden dat Exxon en Mobil fuseerden tot ExxonMobil, maar in Madurodam was deze verandering nog niet te zien. Daarom werd de afgelopen twee jaar hard gewerkt om de maquette van de (voormalige) Esso-raffinaderij uit te breiden met de, van origine, Mobil-smeermiddelenfabriek. Tegelijkertijd werd het al bestaande deel van de maquette opgeknapt.

TEKST: MIRJAM DE LEEUW | FOTO'S: KEES STUIP

Een heldergeel bootje vaart rustig naar de steiger bij de fabriekshal. Het is een miniatuurversie van een binnenvaartschip dat smeermiddelen transporteert. De smeermiddelen zijn afkomstig van de nieuwe fabriek op het ExxonMobil-terrein in Madurodam. Voor de fabriekshal staan miniatuurvrachtwagens klaar om de vaatjes met Esso- en Mobil-smeermiddelen te vervoeren. Op deze plek staat ook het eerste model van de Esso-raffinaderij Madurodam. Deze werd in 1966 aangeboden ter gelegenheid van het 75-jarige bestaan van Esso Nederland. Sindsdien werd de miniatuurraffinaderij drie keer uitgebreid: in 1988 met de FLEXICOKER, in 1998 met een koeltoren en een zogenaamde rosscarrier (een speciaal vervoermiddel voor pijpen en uit hun behuizing genomen warmtewisselaars) en nu, in 2005, dus met een smeermiddelenfabriek. Staande op de miniatuur Van Brienenoordbrug heb je een perfect zicht op het vernieuwde complex.

Dynamiek | Alle installaties zitten keurig in de verf, er staan moderne auto's op het parkeerterrein en de ross-carrier blinkt als nieuw. 'We hebben de hele maquette opgeknapt', vertelt Cor Zweers, Technical Manager bij Madurodam. 'Voordat we met de bouw van de smeermiddelenfabriek begonnen, hebben we allerlei documentatiemateriaal bestudeerd, zoals foto's en bouwtekeningen, zodat we het gebouw goed op schaal konden nabouwen. Ook zijn we in Rotterdam op bezoek geweest en hebben we een rondleiding op de raffinaderij gehad. Dat is een goede gelegenheid om de decoratie van de maquette nauwgezet aan te passen aan de werkelijkheid. Zo hebben we de Hydratanten nagemaakt en in de juiste kleuren geschilderd en dragen de poppetjes op de fietsjes nu de juiste veiligheidskleding. Ook hebben we de spoorbaan vernieuwd en de auto's vervangen door nieuwe.'

Met een druk op de knop hoor je de geluiden die bij de raffinaderij horen. 'We proberen de dynamiek van de raffinaderij zo goed mogelijk te laten zien, bijvoorbeeld door de rondrijdende rosscarriers, de rook uit de koeltoren en nu met het varende bootje. 's Avonds branden hier – net als bij de echte raffinaderij – enorm veel lampjes en trekt de raffinaderij veel bezoekers.'

Echte stad | Madurodam is opgebouwd als een echte stad: het heeft een stadshart met de grachtengordels eromheen, een vliegveld en een havengebied en aan de rand staan de kantoorgebouwen. Verderop liggen de landerijen en de nieuwbouw Vinex-locaties.
Alle bouwwerken, mensen en planten in Madurodam zijn op een schaal van 1:25 nagemaakt. Hoe groot dat eigenlijk nog is zie je onder andere aan de Erasmusbrug en het hoge kantoor van verzekeringsmaatschappij Nationale Nederlanden in Rotterdam. Ze steken huizenhoog uit boven de mensenpoppetjes, die er naar binnen lijken te gaan. 'In het echt zie je natuurlijk ook wel dat een brug of gebouw groot is, maar hier zie je de verhoudingen beter. Dat vind ik zelf nog steeds het leuke van Madurodam', vertelt Cor Zweers enthousiast.
De meeste poppetjes en sfeeropstellingen, zoals het straatorgel of de viskraam, worden ook in het atelier gemaakt. Hier kijken twee mensen met heel andere ogen naar foto's uit tijdschriften en kranten, op zoek naar geschikte scènes. Zelfs de kleding wordt met de hand gemaakt om de poppetjes zo echt mogelijk te laten lijken. 'Voor de raffinaderij is bijvoorbeeld speciale kleding vereist en zijn veiligheidshelmen nodig', legt Cor Zweers uit. Die kun je zo niet kopen, dus moet je het hier maken.'

Groot onderhoud | De maquettes van grote gebouwen worden in delen gemaakt, wat het makkelijker maakt voor onderhoud. 'Vroeger bouwden we alles van hout', vertelt Cor Zweers, 'maar tegenwoordig gebruiken we alleen maar kunststof.' De maquettes in Madurodam staan dag en nacht in de open lucht, dus ook als het regent of sneeuwt. Ongeveer om de zeven jaar zijn ze toe aan een grote onderhoudsbeurt, ook al is er dan op het oog nog niet veel aan te zien. 'Als de lak van een houten gebouw bijvoorbeeld op de hoekjes begint te scheuren, móet je het wel bewerken omdat er anders kans is dat het hout gaat rotten' legt Cor Zweers uit. 'Kijk, bijvoorbeeld dit oude houten gebouw van het Binnenhof wordt eerst helemaal kaal gemaakt.
Vervolgens bekijken we hoe de staat van het hout is - waar het bewerkt moet worden - en wordt de maquette een paar keer van binnen en van buiten geschilderd om het hout te conserveren. Daarna verven we de buitenkant in de juiste kleur van de bakstenen, blazen we er zand in zodat het een ruw oppervlak krijgt en vlak voordat de verf droog is krassen we er met een speciale pen de voegen in. Natuurlijk ziet het er dan nog te egaal uit, dus verven we het ten slotte met allerlei kleurtjes bij om het gebouw zo goed mogelijk op het echte te laten lijken.'

Nieuwbouw | Als een gebouw op een gegeven moment te veel onderhoudsplekken vertoont, wordt het opnieuw gemaakt. De nieuwe kunststof is veel beter bestand tegen weersinvloeden en vergt minder onderhoud. Bovendien wordt het bouwmateriaal extra beschermd. De maquette wordt eerst helemaal in een grondlaag gespoten, vervolgens wordt een twee-componentenbeschermlaag aangebracht en daarna volgt de toplaag. Deze laatste wordt zo om de vijf jaar, als de kleuren wat zijn teruggelopen, buiten in het park bijgewerkt. Pas na ongeveer tien jaar gaan de kunststof maquettes het atelier in voor groot onderhoud. 'We zijn heel blij met dit nieuwe materiaal, omdat het onderhoud hiermee erg verlicht wordt', licht Cor Zweers toe.
'Daar waar we de houten gebouwen elke zeven jaar helemaal kaal moeten maken, hoeven we bij de kunststofuitvoering alleen de oude toplaag eraf te halen en het gebouw opnieuw op te schilderen. De grondlaag kan blijven zitten.'

Cor Zweers (Technical Manager)
<We zijn heel blij met dit nieuwe materiaal, omdat het onderhoud hiermee erg verlicht wordt.>

Officiële overdracht | Ook de twee laatste uitbreidingen van de ExxonMobil-maquette zijn van kunststof gemaakt. Momenteel wordt de laatste hand gelegd aan de details en zal onder andere de bedrijfsnaam nog geplaatst worden. In september vindt de officiële overdrachtshandeling plaats. Hiervoor heeft ExxonMobil de Gemeenteraad van Madurodam uitgenodigd voor een rondleiding over het fabrieksterrein om de raffinaderij in Rotterdam eens met eigen ogen te komen aanschouwen.

Zie verder:

Gemeenteraad

Indische zomer