Sprookjes kasteel van licht en lucht

Een ruimteschip, een Oosters paleis of een kathedraal? Iedereen ziet iets anders in het sprookjesachtige bouwwerk dat oprijst tussen de bezoekers aan het SpijkenisseFestival 2005. Wat ze zien is Ixilum, een zogenaamd luminarium, gemaakt van pvc en staande gehouden door luchtdruk. Wie het gevaarte binnengaat,ziet een adembenemend schouwspel van kleuren, vormen en licht. ExxonMobil sponsorde dit bijzondere stukje architectuur.

TEKST: ROB VISSERS | FOTO'S: KEES STUIP

Met twaalfhonderd vierkante meter is Ixilum het grootste luminarium van de Britse Architects of Air, die momenteel over vier van deze lichtkunstwerken beschikken. Elk jaar ontwerpt hun huisarchitect Alan Parkinson een nieuw model, dat vervolgens over de hele wereld reist. Overal hebben deze bijzondere sculpturen al gestaan, van Denver in de VS tot Bilbao in Spanje. En nu dus ook in Spijkenisse. Van 19 tot en met 21 augustus vond daar de dertiende editie van het Spijkenisse-Festival plaats, voorheen bekend als het Binnenstadfestival Spijkenisse. Dit jaarlijkse evenement biedt de bezoekers een breed scala aan vermaak met straatartiesten, locatietheater, discoavonden en muziekoptredens. Zevenduizend mensen brachten dit jaar een bezoek, van wie er 2400 een kijkje namen in het luminarium.

Sterke band | Al sinds de eerste editie van het festival treedt ExxonMobil op als hoofdsponsor, vanwege de sterke band tussen het bedrijf, de gemeente en haar inwoners. Veel medewerkers wonen in Spijkenisse en zijn actief in verschillende sectoren van de gemeenschap. Deze keer was ExxonMobil ook exclusief sponsor van Ixilum, een ontwerp dat zonder olie en olieproducten niet te verwezenlijken zou zijn. Het luminarium is gemaakt van pvc, een materiaal waarvoor ExxonMobil de chemische grondstoffen levert. Omdat pvc van zichzelf hard en breekbaar is, moeten er zogenaamde weekmakers of ftalaten aan worden toegevoegd om het bouwwerk de gewenste vorm te kunnen geven. ExxonMobil is een belangrijke producent van deze producten, onder meer in de Rotterdam Plasticizers & Intermediates Plant.

Ontdekkingsreis | Wandelen door Ixilum is een onverwachte ontdekkingsreis. Wie naar binnengaat moet eerst door een luchtsluis, die nodig is om de luchtdruk in het bouwsel op peil te houden. Op kousenvoeten schuifelen de gasten vervolgens verder, door gangen van gemiddeld tweeënhalve meter hoog en langs verschillende organische vormen. Onderweg zien zij pilaren in de vorm van paddestoelen, die vloeiend overgaan in het plafond en dienen om de constructie omhoog te houden. Binnen de kortste keren verdwalen ze in het labyrint van gangen, om vroeg of laat terecht te komen in de grote middelste zaal, een kathedraal van licht. De koepel waar de bezoeker onder staat heeft de vorm van een gigantische ui en heeft versieringen die doen denken aan islamitische plafondschilderingen. Ontwerper Alan Parkinson geeft zelf ook aan dat hij zijn inspiratie onder meer vindt in de architectuur van moskeeën en kathedralen.

<De wanden van het luchtkasteel verschieten telkens van kleur, wat zorgt voor een bijzonder caleidoscopisch effect. Dat effect wordt bereikt met puur daglicht, dat naar binnen valt door gekleurde vensters in fel rood, groen, blauw en geel.>

Adembenemend | Volgens Parkinson is elk luminarium uniek, maar toch hebben ze één ding gemeen: de adembenemende lichtval. De wanden van het luchtkasteel verschieten telkens van kleur, wat zorgt voor een bijzonder caleidoscopisch effect. Dat effect wordt bereikt met puur daglicht, dat naar binnen valt door gekleurde vensters in fel rood, groen, blauw en geel. Naast die onverwachte visuele effecten klinkt voortdurend het geluid van de lucht die via grote ventilatoren het gebouw in wordt geblazen en zachtjes door de gangen suist. Dat heeft een kalmerend effect, net als de psychedelische muziek die uit onzichtbare luidsprekers de ruimte binnenkomt. Samen zorgt dat ervoor dat de aanwezigen zich al vlug op hun gemak voelen. Een bezoek aan Ixilum roept onherroepelijk associaties op. De één doet het denken aan een baarmoeder, de ander aan een sprookjeskasteel. Sommigen zien er de binnenkant van een menselijk lichaam in, anderen een buitenaards ruimteschip.

Een ruimteschip, een Oosters paleis of een kathedraal? Iedereen ziet
iets anders in het sprookjesachtige bouwwerk dat oprijst tussen de bezoekers
aan het SpijkenisseFestival 2005.

Luchtkasteel | Wie na zijn korte verblijf in het luminarium weer buiten komt, staat weer snel met beide benen op de grond. Even knipperen tegen het felle zonlicht en dan het bouwwerk nog eens goed bekijken. Van buiten blijkt het plots heel aards te zijn. Het luchtkasteel is aan de grond vastgeklonken met een groot aantal stevige scheerlijnen, die met gemak zeven Beaufort kunnen verdragen. Want de illusie in een luchtkasteel te verkeren is prachtig, maar het is niet de bedoeling dat het gevaarte echt het luchtruim kiest. Aan het einde van de dag komt aan de illusie definitief een einde, als alle lucht eruit wordt gelaten en Ixilum in een halfuur ineenzakt en als een luchtspiegeling verdwijnt.