Ruslands rijke energiebronnen

Vorig jaar oktober begon Exxon Neftegas Limited met de productie van olie en gas op het Russische eiland Sachalin. Met een ontwikkelingsperiode van tien jaar en een verwachte productietijd van ruim veertig jaar onderstreept het project welke belangrijke rol Rusland speelt in de toekomstige energievoorziening.

TEKST: AMANDA COYNE | FOTO'S: MARK GREEN | ILLUSTRATIE: PATRICK GABRIEL

Sachalin, een veraf gelegen eiland voor de oostkust van Rusland, wordt gekenmerkt door een ruw klimaat, warme mensen, een spectaculaire schoonheid en een zeer mysterieus karakter. Het is ook een eiland met overvloedige natuurlijke rijkdommen, waaronder rijke olie- en gasbronnen. Het bestaan van deze bronnen is eigenlijk nooit geheim geweest. De olie- en gaswinning op het eiland begon in de jaren zeventig, maar vanwege technische obstakels, de afgelegen locatie en de zware omstandigheden kon er tot voor kort alleen nog maar gedroomd worden van het aanboren van de bronnen. Dankzij nieuwe technologische ontwikkelingen is die droom inmiddels werkelijkheid geworden.

Op 1 oktober 2005 vierde Exxon Neftegas Limited (ENL), een dochteronderneming van ExxonMobil, samen met Japanse, Indiase en Russische oliemaatschappijen het feit dat de eerste volumes olie en gas werd gewonnen uit het Sachalin-1 project, waarin ExxonMobil een belang heeft van 30%. Hiermee werd het belang van het eiland als belangrijke energieleverancier voor de groeiende wereldeconomie opnieuw benadrukt. Sachalin-1 is een van de grootste directe buitenlandse investeringsprojecten in Rusland. Eind dit jaar zullen 250.000 vaten olie per dag worden geproduceerd.

De bijbehorende verkoop van gas voor huishoudens is begonnen met zo'n 1,7 miljoen kubieke meter per dag en zal naar verwachting stijgen tot ongeveer zeven miljoen kubieke meter per dag. Uiteindelijk zullen uit de velden van Chayvo, Odoptu en Arkutun-Dagi naar verwachting het energie-equivalent van ruim vijf miljard vaten olie worden gewonnen. Minder tastbaar maar even belangrijk is de samenwerking tussen ExxonMobil en de Russische staatsoliemaatschappij Rosneft bij de totstandkoming van het project. Sachalin-1 is ExxonMobil's eerste ervaring in de uitgestrekte Russische olie- en gasvelden en het project is een belangrijke mijlpaal in Ruslands energievoorziening voor de toekomst.

De Yastreb-boortoren maakt gebruik van een langeafstandsboortechniek waarbij horizontaal onder de zee wordt geboord over een lengte van tien kilometer om het Chayvo-veld te bereiken.

Havik | Aan de rand van het stadje Chayvo staat een zeventig meter hoog blauw gebouw, dat er eerder uitziet alsof het van de NASA is dan van de olie-industrie. Het is de krachtigste boortoren ter wereld. Hij staat op het land maar boort onder zee. 'We hebben de boortoren Yastreb genoemd, het Russische woord voor havik, omdat dat staat voor kracht, precisie en snelheid', licht Steve Terni toe, president van ENL. 'En de boortoren heeft die naam meer dan waargemaakt.'

Zelfs als de olie- en gasbronnen zich op het land hadden bevonden, was de winning in de ruwe omgeving van Sachalin een uitdaging van formaat geweest. Het eiland wordt gedurende zes maanden per jaar omringd door pakijs van de Noordpool. De gemiddelde temperatuur schommelt in januari rond de -20°C. De westelijke rand van het olie- en gasveld ligt tien kilometer uit de kust, onder de Zee van Okhotsk. In de winter is de zee bedekt met bewegende ijsplaten van bijna twee meter dik. Daarnaast woeden er enorme stormen en is er seismische activiteit.

Russische zeearend | ENL besloot dat het efficiënter en rendabeler zou zijn om te beginnen met het bouwen van een boortoren aan land, waarbij met langeafstandsboortechnieken horizontaal onder de zee wordt geboord om het Chayvo-veld te bereiken. Op deze manier wordt bovendien het milieu minimaal belast. Er zijn ruim twintig langeafstandsputten gepland vanaf de kust, de meest verafgelegen bronnen van deze soort ter wereld. Het was allemaal niet gemakkelijk. Om de verste delen van het veld aan te boren gebruikt ENL een offshore platform, Orlan genoemd, naar de Russische zeearend – het symbool voor stoutmoedigheid. Het Orlan-platform is afkomstig uit Alaska. Om het geschikt te maken voor het project voor de kust van Sachalin werd het platform eerst naar het Russische Verre Oosten gesleept. Hier werd het voorzien van nieuwe onderdelen om bestand te zijn tegen de hevige stormen en seismische activiteit in het gebied. Vervolgens werd het platform naar Zuid-Korea gebracht, waar er een speciaal ontworpen langeafstandsboortoren op werd geïnstalleerd.

'Afgezien van het ijs en de kans op aardbevingen staat de zee ook bekend om zijn hoge golven,' licht Terni toe. 'Het is erg ruw daarbuiten. Om veilig te kunnen werken hebben we de constructie van de Orlan volledig opnieuw ontworpen en versterkt. Zo hebben we onder andere grote golfbrekers aan twee zijden van de unit geplaatst. Het aanpassen van de Orlan was een enorme opgave.'

De olie en het gas zullen in eerste instantie worden verkocht op de markt voor huishoudens. Uiteindelijk zal de door de Yastreb en de Orlan geproduceerde aardolie via een pijpleiding door de Straat van Tatar naar een exportterminal vlakbij het stadje DeKastri op het Russische vasteland worden geleid. Van daaruit wordt de olie het hele jaar door in dubbelwandige schepen onder begeleiding van ijsbrekers naar internationale markten verscheept.

Unieke situatie | Het aanboren van de olie- en gasbronnen van Sachalin hield meer in dan het overwinnen van moeilijke omstandigheden en technologische hindernissen. Er is weinig andere industrie op het eiland. De vraag naar vakkundige constructiewerkers is groot en groeit snel. Daarbij was de complexiteit van de regelgeving ontzagwekkend.

'Dit is een unieke situatie. We hebben bij andere projecten wel met een paar van deze uitdagingen te maken gehad, maar nooit met allemaal tegelijkertijd', vertelt Terni. De nauwe samenwerking met Rosneft, dat veel ervaring in het gebied heeft, en het aannemen van gekwalificeerde Russische experts, waren van cruciaal belang voor het succes van Sachalin-1.

Vladimir Astafyev, plaatsvervangend directeur van ENL en een manager van Rosneft, adviseert ENL over de federale en regionale wet- en regelgeving in Rusland. Daarnaast heeft hij ENL geholpen bij het zoeken naar Russische aannemers en leveranciers. 'Ik geniet van het project vanwege de alomvattendheid.

Van het onderzoek en ontwerp om de economische waarde en voordelen voor Rusland te bepalen, tot het bouwen en bestellen van materialen'. Tweederde van de uitgaven voor het Sachalin-1 project is bestemd voor de betaling van Russische aannemers en leveranciers. Andere economische voordelen die het project met zich meebrengt zijn onder meer verbeterde wegen, bruggen, luchthaven- en haveninstallaties, voor iedereen toegankelijke medische voorzieningen en andere verbeteringen aan de lokale infrastructuur. Hierbij werd de natuur van Sachalin ontzien. In het unieke klimaat van Sachalin leven ruim negentig soorten zeldzame dieren, vissen en planten. Als onderdeel van het project heeft ENL een uitgebreid milieubeschermingsprogramma opgezet. Zo wordt onder meer gebruik gemaakt van de expertise van Russische wetenschappers om de populatie van Orlans, die op het eiland bedreigd wordt, weer op peil te brengen.

'Wat goed is voor Ruslands energietoekomst is uiteindelijk ook goed voor de investeerders,' besluit Terni. 'Tot nu toe is het project heel gunstig geweest voor alle betrokkenen. Alle moeilijkheden die we tegenkwamen in beschouwing nemend zijn we heel gelukkig met onze vorderingen.'