Redactioneel

Politici zijn ook maar mensen

De Europese Unie wordt wel eens vergeleken met de spreekwoordelijke processie van Echternach; twee stappen vooruit, één achteruit. Nadat Frankrijk en Nederland het ontwerp voor een EU-grondwet hadden verworpen, leek het nog erger te zijn geworden: één stap vooruit, twee achteruit. Maar er gloort hoop. Vorige maand, op 9 maart, kon de fungerend voorzitter van de Ministerraad, de Duitse Bondskanselier Angela Merkel, trots melden dat de 27 EU-lidstaten vergaande afspraken hadden gemaakt om de emissies van broeikasgassen, in het bijzonder CO2, vóór 2020 met niet minder dan 20 procent terug te dringen. Nu is het nooit moeilijk afspraken te maken over doelstellingen. Het is eenvoudig op te schrijven dat een vijfde van de energieconsumptie afkomstig moet zijn uit hernieuwbare bronnen zoals wind, zon, biomassa en water of dat het aandeel biobrandstof aan de pomp minimaal 10 procent moet zijn. Maar opschrijven is niet genoeg.

Om de CO2-uitstoot daadwerkelijk met zo'n hoog percentage terug te kunnen dringen, moet heel veel energie bespaard worden. Daarvoor zijn ingrijpende maatregelen nodig die ons allemaal raken en die ook een mentaliteitsverandering vereisen. Wij burgers zouden voor zuinige auto's moeten kiezen en de auto moeten laten staan als we maar een korte afstand hoeven te overbruggen. We moeten minder vliegen, gloeilampen vervangen door spaarlampen, de thermostaat van de verwarming enkele graden lager zetten, apparaten zoals televisies en computers niet aan laten staan als we ze niet gebruiken.

Dat kan pijn doen. Dit weten de regeringsleiders en de leden van de Europese Commissie trouwens zelf als geen ander. Kort nadat de EU zijn klimaatbeleidsplannen bekend had gemaakt, stond Commissievoorzitter Barroso de media te woord. 'Nu kunnen we de wereld ons leiderschap tonen', sprak hij glunderend. Een Britse reporter vroeg hem waarom hij eigenlijk zelf in een SUV reed. Was het niet een beetje schijnheilig om hier goede sier te maken met ambitieuze voornemens en zelf zo'n slecht voorbeeld te geven? Barroso was not amused. Hij vond dat z'n persoonlijke leven erbuiten stond en dat 'een moderne inquisitie' de zaak niet vooruit zou helpen.

De voorzitter van de Europese Commissie was overigens niet de enige die ter verantwoording werd geroepen. De man die wereldwijd grote aandacht trok met de documentaire An Incovenient Truth, Al Gore, bleek per jaar vele malen meer energie te verbruiken dan de gemiddelde Amerikaan, die toch allerminst bekend staat als zuinig. In de Belgische pers verschenen smalende verhalen over milieuministers die in hun zware brandstofslurpende limousines van de ene conferentie over klimaatbeleid naar de andere snellen.

Politici zijn ook maar mensen. En mensen zijn, als gedragsverandering noodzakelijk is, een zwakke schakel. Angela Merkel vond dat Europa een enorme stap voorwaarts had gemaakt op 9 maart, maar zweeg eenmaal thuisgekomen wijselijk over het invoeren van een maximumsnelheid op de Autobahn of, zoals eurocommissaris Dimas graag wil, het opleggen van bindende normen aan de auto-industrie ten aanzien van de maximum CO2-uitstoot. Een van Vlaanderens beroemdste schrijvers, Willem Elsschot, dichtte ooit enkele regels die sindsdien een staande uitdrukking in het Nederlands zijn geworden: Tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren.

En het menselijk tekort, zouden we eraan toe kunnen voegen.

Anton Buys