Duurzame energie

De tegenwind komt van overal

Waar moet België de komende jaren zijn elektriciteit vandaan halen? Het land ziet zich op dit gebied gesteld voor twee vraagstukken: het eerste is een dreigend gebrek aan stroomopwekkingscapaciteit, het tweede de noodzaak steeds meer groene stroom op te wekken om aan huidige en toekomstige CO2-reductiedoelstellingen te kunnen voldoen.

In een interview met de zakenkrant De Tijd, legde Gilbert Asselman, directeur van de ExxonMobil-raffinaderij in Antwerpen, op 12 april uit dat twee milieuvriendelijke vormen van elektriciteitsproductie de beste papieren hebben als het erom gaat zowel aan de elektriciteitsbehoefte te voldoen als CO2-emissies terug te brengen: het stoken van biomassa én het bouwen van energiezuinige warmtekrachtcentrales. De eerste is een veel efficiëntere manier om CO2-emissies te reduceren, stelt Asselman, dan het produceren van biobrandstoffen. De vervanging van traditionele brandstoffen naar biobrandstoffen zoals ethanol kost minimaal 120 dollar per ton uitgespaarde kooldioxide, overschakelen op biomassa niet meer dan 40 dollar.

Hoe doet België het op dit vlak? Een dag na het interview met Gilbert Asselman publiceerde dezelfde krant een bericht dat warmtekrachtkoppeling (WKK) in Vlaanderen veel te traag van de grond komt. Slechts 55 procent van de doelstelling is in 2006 gehaald, aldus De Tijd. Dit jaar zou 3,75 procent van Vlaanderens elektriciteit door warmtekrachtcentrales geproduceerd moeten worden, een doelstelling die wellicht gehaald kan worden als enkele lopende bouwprojecten worden afgerond. Volgend jaar komt daar in ieder geval de nieuwe WKK-centrale van ExxonMobil in Antwerpen bij.

Voor groene stroom zitten de Vlamingen wel op schema; dit jaar moet 3,75 procent van elektriciteit uit duurzame bronnen komen. Opvallend maar niet echt verrassend is dat het aandeel van windenergie daarin klein blijft: slechts 20 procent. Ondanks de versoepeling van de wetgeving, meldt De Tijd op 15 mei, komen er weinig bouwaanvragen binnen. De Vlaamse reguleringsinstantie voor de elektriciteits- en gasmarkt, VREG, weet waarom: 'Wind heb je niet in de hand, biomassa wel.

'Hoe moeilijk windenergie het heeft, wordt treffend geïllustreerd door de hindernissen die het bedrijvenconsortium C-Power moest overwinnen om een groot windmolenpark van 300 Megawatt in de Noordzee te mogen bouwen. De Vlaamse krant De Morgen somde alle ellende op in een achtergrondartikel, dat 23 mei verscheen. 'Misnoegde burgemeesters, trekvogels, de nucleaire lobby, juridisch getouwtrek, Electrabel… De tegenwind kwam de voorbije acht jaar echt van overal.' Maar nu kan de spade dan eindelijk de grond, of eigenlijk het water, in. Er verrijzen de komende jaren op de Thorntonbank zestig turbines van een nieuw type die ieder een vermogen van vijf megawatt leveren. Daarmee wordt, aldus de energiespecialist van de Vlaamse socialisten, Bart Martens, een 'kwantumsprong voorwaarts gemaakt op het gebied van windenergie.' Het gaat om 'nieuwe technologie die een fantastisch potentieel voor de hele wereld heeft.'

Zeshonderdduizend Belgen – dat wil zeggen de inwoners van alle kustgemeenten plus de stad Brugge – kunnen hiermee van stroom worden voorzien. Voordat het zover is, moet echter nog het Belgische hoogspanningsnetwerk worden aangepast. Daarvoor moeten nieuwe bovengrondse leidingen door West-Vlaanderen worden getrokken. Afgezien van het feit dat dit nog eens 'een pak' geld gaat kosten, levert dat milieuproblemen op. Luc Willems, energiewoordvoerder van de liberale partij Open VLD, is daarom sceptischer dan zijn socialistische collega over het grootschalig inzetten van windenergie. 'Er ontstaat een botsing van twee ecologische belangen: dat van ruimtelijke ordening en dat van het klimaat.

'Niet dat het klimaat er veel mee zal opschieten. Daarvoor is de bijdrage van windenergie ook in de meest optimistische scenario's te gering. Terug naar Gilbert Asselman, die de opvatting hierover van ExxonMobil in één zin samenvatte: 'Technologie blijft de sleutel voor de oplossing van de klimaatproblemen en niet zozeer de loutere omschakeling naar duurzame energiebronnen.'