Wederzijds afhankelijk

Op 12 november vond in Rome het wereldenergiecongres plaats. Dit evenement, dat eens in de drie jaar wordt georganiseerd door de World Energy Council (Wereldenergieraad) had deze keer een thema dat goed aansloot bij de actuele gebeurtenissen op de energiemarkt: de toekomst van de energievoorziening in een wereld die zich kenmerkt door onderlinge afhankelijkheid. Een van de sprekers was de bestuursvoorzitter van ExxonMobil, Rex W. Tillerson, die graag op dit onderwerp inging. Het lijkt er namelijk op dat de landen die over de grootste olievoorraden beschikken, uit het oog dreigen te verliezen dat hun afnemers niet alleen van hen afhankelijk zijn voor hun energievoorziening, maar dat zij zelf even afhankelijk van hun afnemers zijn voor hun welvaart.

Tillerson noemde geen namen, maar het Financieele Dagblad, dat daags na het congres in een artikel diens toespraak uitgebreid citeerde, zag in zijn opmerking dat 'in sommige energie exporterende landen energienationalisme de gedaante [heeft] aangenomen van de ambitie een zogenaamde "energiesupermacht" te worden', een nauw verholen verwijzing naar het recente gedrag van de Russische regering. Die heeft het verschillende particuliere oliemaatschappijen met belangen in het uitgestrekte land de afgelopen tijd behoorlijk moeilijk gemaakt door eenzijdig contractvoorwaarden te veranderen.

ExxonMobil's bestuursvoorzitter benadrukte dat energienationalisme ronduit gevaarlijk is, in de eerste plaats voor de productielanden zelf. De bevolking van olie en gasrijke landen, zo citeerde de Nederlandse zakenkrant Tillerson, betalen het gelag. Die missen door de lagere productie olieinkomsten en er wordt minder geïnvesteerd in de lokale economieën.

Het FD signaleerde dat Tillerson voor openheid en marktwerking pleitte. Hij herinnerde zijn toehoorders eraan dat het altijd vrije markten en sterke internationale samenwerkingsverbanden zijn geweest die het kapitaal en de creativiteit van de energieindustrie hebben vrijgemaakt. 'Het is in een vrije marktomgeving dat beloftevolle technologieën de overhand krijgen.' De hoge olieprijzen en de bezorgdheid over energieafhankelijkheid hebben de discussies over de eindigheid van de olievoorraad prominent op de agenda geplaatst. Tillerson verwees er ook naar in zijn speech op het wereldenergiecongres, maar benadrukte dat er voldoende voorraden fossiele brandstoffen zijn om aan de groeiende vraag naar energie te voldoen, als de betrokken bedrijven er toegang toe krijgen.

Het Vlaamse financieeleconomische tijdschrift Trends ging in een achtergrondartikel uitvoerig op dit onderwerp in. Het bevatte naast citaten uit Tillersons speech een verrassende uitspraak van de topman van het Saoedische staatsbedrijf Saudi Aramco, Abdallah Ju'mah, die in Rome de aanwezigen verbaasde door te zeggen 'dat we bij het huidige olieverbruik nog 200 jaar verder kunnen'. Of, om de 'eminence grise' van de oliemarkt, Peter Odell, aan te halen: 'het olieaanbod is geen kwestie van geologie, maar een kwestie van vraag naar olie.' Kortom: er is olie genoeg, maar waar komt die bezorgdheid dan vandaan? Volgens Trends zit 'de angel in de locatie. De klassieke westerse olieconcerns zijn eigenlijk maar kleine broertjes op de internationale energiemarkt. ExxonMobil, de grootste uit het rijtje, levert niet meer dan twee procent van de globale wereldenergiebehoefte'. 'Dus', vervolgt het artikel, 'houdt de wereld de adem in of de nationale maatschappijen, die het leeuwendeel van de reserves beheren, wel voldoende investeren. Vraag en aanbod', meent Trends, 'zijn steeds meer in handen van politieke beslissingen van nietwesterse overheden. Of zij de markt kunnen regelen en voldoende olie kunnen en willen oppompen om de wereld afdoende te bevoorraden tegen betaalbare prijzen, valt nog af te wachten.'

Waarmee we terug zijn bij het pleidooi van Rex Tillerson: 'We moeten ervoor zorgen dat de mondiale energiemarkten en internationale energiepartnerschappen niet uit elkaar vallen. Deze zijn onmisbaar om, zoals de missie van de Wereldenergieraad luidt, "een duurzame bevoorrading en duurzaam gebruik van energie te bewerkstelligen, tot groot voordeel van alle mensen".'