Redactioneel

Gevraagd: groei, vrijhandel en samenwerking

Aan onheilsprofeten heeft de wereld nooit gebrek gehad. Sinds het begin van onze jaartelling hebben reeksen boetepredikers voorspeld dat de vier ruiters van de Apocalyps ieder moment aan de horizon kunnen verschijnen.

De geschiedenis heeft hen tot nu toe ongelijk gegeven, maar dit heeft tot in onze tijd opeenvolgende generaties pessimisten er niet van weerhouden om hun zwartgallige boodschap over de toekomt van de wereld met de rest van de mensheid te delen.

Toegegeven, er deugt een hoop niet op onze planeet. In een recent rapport van de Verenigde Naties, The Millennium Goals Report 2007*, lezen we dat per jaar meer dan een half miljoen vrouwen tijdens de zwangerschap of in het kraambed sterft. Tientallen miljoenen kinderen zijn te licht door ondervoeding. De helft van de bevolking in ontwikkelingslanden heeft geen toegang tot de een voudigste sanitaire voorzieningen. De gezondheidssituatie is in grote delen van de wereld precair; ziektes als malaria en AIDS eisen nog altijd een ultrahoge tol.

Tegen de achtergrond van deze sombere feiten valt het niet mee om te betogen dat het de mensheid nog nooit zo goed is gegaan. En toch moeten we dat vaststellen op basis van hetzelfde VNrapport. Een bloemlezing: nog nooit leefden zo weinig mensen in extreme armoede (van een derde van de wereldbevolking in 1990 tot een vijfde in 2004). Steeds meer kinderen genieten basisonderwijs (niet minder dan 88 procent in 2005). En de kindersterfte is wereldwijd afgenomen.

De millenniumdoelen reppen merkwaardigerwijs niet over energie. En dat terwijl toegang tot voldoende energie een onmisbare voorwaarde is voor welvaartsbehoud bij ons en armoedebestrijding elders. Helaas wordt de laatste tijd ook op dit gebied de toon gezet door pessimistische waarnemers. We zouden ten prooi zijn gevallen aan een sluipende energiecrisis. Bewijs: de hoge olieprijzen en de moeite die oliemaatschappijen zich moeten getroosten om voldoende olie en gas uit de grond te halen. Deugt deze analyse? Laten we om die vraag te beantwoorden kijken naar de wereldwijde hoeveelheid olie en gas. Het blijkt dan dat we nog decennia vooruit kunnen, ook als de forse groei die de opkomende economieën momenteel (gelukkig) doormaken, doorzet. Een andere essentiële factor is de toegankelijkheid van de reserves. Een veelgehoorde stelling luidt dat het tijdperk van de 'gemakkelijke olie' voorbij zou zijn. Die opvatting houdt echter geen rekening met het feit dat technologie zich ontwikkelt. Vroeger was het vaak minstens even moeilijk om olie en gas te winnen als nu. Het was al een huzarenstuk om op 100 meter onder de zeespiegel te boren; tegenwoordig kijkt men nauwelijks meer op van een diepte van 1500 meter.

Kortom, de voorraden zijn er, evenals de technologie om ze te winnen. Maar zoals we weten is energie niet alleen een zaak van markt en technologie. Economische en politieke factoren spelen eveneens een doorslaggevende rol. Om de energievoorziening nu en in de toekomst veilig te stellen moeten de landen met olie (en gas) reserves, particuliere ondernemingen en afnemers van energiedragers eendrachtig samenwerken om de overvloedige voorraden efficiënt op de wereldmarkt te brengen. 'Het verlaten van de politiek van groei, vrijhandel en samenwerking voor een beleid van energienationalisme is ronduit gevaarlijk', merkte de bestuursvoorzitter van ExxonMobil, Rex Tillerson, tijdens een onlangs gehouden economisch forum in het Russische St. Petersburg op. 'Alleen door de krachten van de verschillende spelers op de energiemarkt te bundelen, kunnen we de toekomstige energieuitdagingen overwinnen.'

Als dat gebeurt, zal het de energiepessimisten net zo vergaan als de degenen die in de afgelopen 2000 jaar het snelle einde van de wereld hebben voorspeld.

Anton Buys, hoofdredacteur

* In 2000 spraken de Verenigde Naties acht zogeheten millenniumdoelen voor 2015 af, variërend van het halveren van het aantal mensen dat in extreme armoede leeft tot en met het beschermen van de biodiversiteit.