Virtuele expeditie in een vrachtwagen

Scholieren maken kennis met aardwetenschappen

Sinds april van dit jaar toert de Geotruck langs middelbare scholen in Nederland en Vlaanderen. Het is een hypermodern en interactief mobiel leslokaal dat onder meer tot doel heeft scholieren te interesseren voor een studie in geowetenschappen. ExxonMobil is een van de sponsors van het project. Want het is de wetenschap die moet zorgen voor de technologische doorbraken die we nodig hebben om de aarde ook in de toekomst te kunnen voorzien van energie.

TEKST JOKE HENSEN | FOTO'S WILLEM BLAUW

Zo 'n twintig leerlingen van de gereformeerde Scholengemeenschap randstad in rotterdam drommen samen voor de gesloten deur van het opvallende gevaarte. Ze ontvangen de laatste instructies. Dan zwaaien de deuren open en begint hun virtuele expeditie. De geowetenschappers in de dop groeperen zich rondom drie manshoge aardbollen die de ruimte vullen. De docente biologie kijkt op de achtergrond mee. Dan sluiten de deuren zich en wordt het schemerdonker. indringende muziek brengt iedereen meteen in de juiste sfeer. videoschermen flitsen aan. een stem herhaalt nog eens welke geheime missies moeten worden volbracht.

Elsbeth (16), hanny (16) en patrick (17) uit 4 havo vormen samen een team. Zij kozen voor het thema aarde en klimaat. hun opdracht luidt: zorg ervoor dat de paleoklimaatonderzoeker arnold ruijs op tijd is om een belangrijke klimaatconferentie van de vn bij te wonen en help hem met de voorbereiding van zijn lezing over de gevolgen van klimaatveranderingen uit het verleden. De drie pakken de rugzak die aan de wand hangt met daarin de instrumenten die ze nodig hebben. Met een magneet schuiven ze over de globe. als ze het juiste punt raken, opent de wereldbol zich en verschijnt er een scherm. Dan begint de strijd pas goed. terwijl de een metingen verricht, probeert de ander vliegensvlug aan de hand van coördinaten een vliegveld te vinden. Monsters worden onder de loep genomen en vragen beantwoord. Opperste concentratie. Uiteindelijk vinden ze de code. Missie volbracht!

Keuzelijstjes beïnvloeden | 'het was wel grappig. Beter dan een normale les ', reageert elsbeth als het team een ruim halfuur later als eerste weer buiten staat. Patrick vertelt dat het klimaat en klimaatsveranderingen hem wel bezighouden. 'Je merkt het ook zelf: steeds warmere zomers en zo. Je hoort er bovendien veel over op het nieuws en ook tijdens de lessen wordt er vaak aandacht aan besteed. ' het onderwerp spreekt dus wel aan. Maar of de les richting gaat geven aan hun studiekeuze is nog zeer de vraag. geen van drieën hebben ze al een duidelijk beeld van wat ze over een jaar willen gaan studeren. eén ding is duidelijk: geo wetenschappen staat nu nog niet bovenaan hun keuzelijstje.

Toch is dat wel een van de doelen van het project, dat werd opgezet door tnO Bouw en Ondergrond en de faculteit geowetenschappen van de Universiteit Utrecht. Emile Elewaut van tnO is een van de bedenkers van de geotruck. welke resultaten verwacht hij ervan? 'een soortgelijk project in Duitsland leverde uiteindelijk twintig procent meer studenten geowetenschappen op. Dat percentage moet met het grote bereik van de geotruck en alle publiciteit eromheen minstens te evenaren zijn. naar verwachting zullen in een jaar tijd zo 'n 18.000 leerlingen uit de hoogste klassen van het hoger middelbaar onderwijs deelnemen aan de earthQuestcompetitie.' Meer afgestudeerde geowetenschappers zijn hard nodig om in de sterke toename van vacatures te voorzien. Op dit moment melden zich gemiddeld driehonderd eerstejaars studenten voor deze studies aan bij de universiteiten in amsterdam, Utrecht, Delft en wageningen. in België zijn dat er ongeveer vijftig. volgens elewaut heeft deze geringe belangstelling vooral te maken met het beeld van geowetenschappen dat onder veel scholieren leeft. 'velen denken nog vooral aan onderzoek naar olie en mineralen. Maar tegenwoordig bestrijkt deze wetenschap een veel breder terrein en heeft bovendien veel raakvlakken met tal van actuele maatschappelijke vraagstukken.'

Stilstaan bij moeder aarde | Daarmee komen we op het belangrijkste doel van de geotruck: op een speelse manier jongeren laten nadenken over en betrekken bij de gevolgen van mondiale problemen zoals klimaatverandering, energie, water, gebruik van ruimte en grondstoffen en overbevolking. 2008 is door de verenigde naties uitgeroepen tot het internationaal Jaar van de Planeet aarde (iYPe). De geotruck vormt het vlaggenschip van de activiteiten die Mijn aarde (de nederlandse tak van iYPe) dit jaar organiseert. naast scholen zal de truck ook op andere plaatsen te zien zijn. Onder meer tijdens de zes rondetafelconferenties die verspreid over 2008 plaatsvinden en die gaan over thema 's in het kader van het Jaar van de Planeet aarde. het spel earthQuest, dat tijdens de toer in klassikaal verband wordt gespeeld, krijgt bovendien later dit jaar een vervolg op internet.

Terug naar onze school in rotterdam. elsbeth, hanny en Patrick staan samen met hun klasgenoten gespannen te wachten op de uitslag. gejuich stijgt op. Yes! Ze staan op de eerste plaats! Maar daarmee zijn ze er nog niet. tijdens een landelijke finaledag dingt de beste klas mee naar de hoofdprijs: een expeditie naar Peru. Het begeleidende team kijkt goedkeurend toe. Dorien (20) studeert techni sche aardwetenschappen aan de tU in Delft. Willard (22) is student wetenschapscommunicatie aan de Universiteit Utrecht en Nihed (27) is promovenda geofysica. Op vrijwillige basis zijn ze enkele dagen ingepland om het bezoek aan de geotruck in goede banen te leiden, vragen te beantwoorden en leerlingen op weg te helpen bij de opdrachten. 'Leerlingen lezen slecht ', moppert Dorien. 'Ze beginnen al voordat ze weten wat ze moeten doen. Omdat ze daardoor de vraag niet kennen, kunnen ze uit de gesproken teksten niet het juiste antwoord halen.'

Gouden toekomst | aan de concentratie waarmee de leerlingen met hun opdracht bezig zijn en aan hun inzet, merken ze echter wel dat het de leerlingen aanspreekt. 'Maar toegeven dat ze het leuk vonden, zullen ze tegenover hun medeleerlingen niet zo snel doen. Dat deed ik ook niet toen ik zo oud was', lacht willard. hij raakte betrokken bij het project toen het concept er al lag. wel dacht hij mee over de uitwerking van het spel. Dat gebeurde in samenspraak met wetenschappers van de Universiteit Utrecht, de vrije Universiteit, wageningen en mensen van tnO. het resultaat is een natuurgetrouwe weergave van de werkelijkheid, bevestigt nihed. als medewerker van de tU in Delft houdt zij zich normaalgesproken bezig met het ontwikkelen van instrumenten om bodemstructuren te onderzoeken. Door de hoge olieprijs is het rendabel geworden bronnen aan te boren die voorheen economisch gezien niet interessant waren. Ze zegt: 'Jongeren die voor dit vak kiezen, wacht een gouden toekomst. er zijn banen te over bij oliemaatschappijen en energiebedrijven, maar ook bij allerlei advies en onderzoeksbureaus.

Het aantal studenten is vrij laag en bovendien voor een groot deel afkomstig uit het buitenland.' Dat de meeste leerlingen die de truck bezoeken geowetenschappen niet als eerste keuze hebben, herkent Dorien wel. Zelf ging haar voorkeur ook uit naar een medicijnenstudie. Maar omdat ze niet ontkwam aan een loting ging ze op aandringen van haar ouders op internet op zoek naar alternatieven. Ze kwam uiteindelijk uit bij technische aardwetenschappen, een vak dat zich beweegt op het snijvlak van natuur en techniek. een bijzonder gelukkige keuze, vindt ze achteraf. Boeiend. Kleine faculteit en daardoor heel gezellig. en vrijwel verzekerd van een baan in de toekomst.

Dan is de pauze voorbij en staat de volgende groep leerlingen afwachtend voor de felrode vrachtwagen. nihed spreekt ze toe. Deuren zwaaien open en dicht. De muziek klinkt...

Meer informatie over de geotruck? Kijk op http://www.geotruck.nl/